Drentelen op de Drentse Hooglanden – Deel 2

Op de tweede dag van de Drentse Hooglanden vierdaagse ging de tocht naar het dorpje Hijken en weer terug naar Beilen. Hijken is een esdorp met nog veel oude boerderijen, maar heeft ook bescheiden nieuwbouw. Het dorp is gelegen aan het Oranjekanaal. Behalve voor de sportvelden buiten het dorp, een brede school (waarin sinds 2010 de openbare en de protestants-christelijke basisschool zijn gefuseerd), en enkele horecagelegenheden is het dorp volledig aangewezen op Beilen.

De marke van Hijken is erg ruim. Behalve essen en groenlanden langs de Hijkerleek, zijn er ook twee grote heidevelden te vinden. Het Hijkerveld (850 hectare) ligt ten noorden van het Oranjekanaal en is in beheer bij Het Drentse Landschap. Het Zuid-Hijkerzand ligt ten zuiden van het kanaal en ten westen van het dorp. Dit veld van 250 hectare is in beheer bij Staatsbosbeheer. Ten zuiden van het dorp ligt een klein natuurgebiedje rond het Hijkermeer. In de marke van Hijken ligt ook het dorpje Oranje.

Het dorp Hijken wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1370 waarin de bewoners van Hijken als getuigen worden opgevoerd bij een rechtsgeschil tussen de kloosters van Dikninge en Assen. Het dorp ligt midden op het Drents Plateau. Kenmerkend zijn hier de zandige bodems op een ondoordringbare keileemlaag. Het esdorp werd gesticht te midden van heidevelden in het noordwesten en de hooilanden langs de Hijkerleek in het zuidoosten, op de plaats waar de grondwaterstand het meest geschikt was voor akkerbouw.

De oudste brink is nauwelijks nog als zodanig herkenbaar omdat veel boerderijen hier zijn afgebrand. De brink tegenover de gereformeerde kerk is daarentegen in oorspronkelijke staat teruggebracht.

Hijken lag door de eeuwen heen aan een belangrijke transportader. Zo liep in de prehistorie, ten dele over een waterscheiding, een belangrijke weg russen Rolde en Diever. Van latere oorsprong is het Oranjekanaal dat in het midden van de negentiende eeuw werd gegraven om turf af te voeren. Langs dit kanaal werd in 1913 ten westen van Hijken aardappelmeelfabriek “Oranje” in gebruik genomen, waar omheen zich een klein dorpje ontwikkelde.

Deze tweede dag kenmerkte zich door de aanhoudende regen en de daardoor lage gevoelstemperatuur. Vooral het schouwpad langs de Hijkerleek was een angstwekkende aangelegenheid. Twee jaar terug liep ik hier ook en kreeg toen zo’n pijn in mijn knie dat ik op de mandag na de vierdaagse bij de huisarts langs ging. Deze stuurde me door naar de orthopeed die concludeerde dat mijn meniscus kapot was en dat ik geopereerd moest worden. Met deze gedachte in mijn achterhoofd had ik voor de zekerheid mijn wandelstok meegenomen. Deze had ik mij aangeschaft na de operatie, daar ik pijn bleef houden en op een gegeven moment niet verder dan 250 meter kon lopen vanwege de pijn. Op een gegeven moment is er op een conferentie voor me gebeden en sinds die dag heb ik geen stok meer nodig gehad en loop ik met gemak 25 kilometer. Prijs de Heer daarvoor.

Aan het einde van het schouwpad gingen wee met een pontje het Oranjekanaal over en liepen we naar het dorp Hijken. In het plaatselijk café is de stempelpost en drinken we een kopje koffie, sommigen met nog wat erbij. Hierna gingen we de regen weer in. Langs de begraafplaats naar het natuurgebied “Het Hijkerveld”. Ook hier was een stempelpost en daar gingen we schuilen tegen de regen onder het genot van een heerlijk bakje mosterdsoep. Ondertussen was mijn witte broek behoorlijk zwart geworden.